Crossing the Borders

Ontstaansproces van Transform terror into beauty

Oorspronkelijke staat van de locatie

Klimop is verwijderd

Gewaden naaien voor de drakentanden

Het meisje wil erop zitten, dus de drakentand is aaibaar geworden
Op de achtergrond: één aangeklede drakentand in wording

Transform terror into beauty

Drakentanden in het groen

____________

Informatie over mijn kunstwerk Transform terror into beauty
De drakentanden van de Siegfriedlinie krijgen een gewaad aan, om ze tijdelijk te transformeren tot een unieke installatie die de esthetische vorm benadrukt en de beschouwer dwingt de omgeving met andere ogen te bekijken.

Motieven voor het aankleden van de drakentanden
Symboliek: De aangeklede drakentanden verwijzen op een andere manier naar de Tweede Wereldoorlog, deze keer niet naar strijd en verwoesting, maar naar schoonheid en veelkleurigheid.
Esthetiek: door ze met textiel te bedekken, komt de nadruk te liggen op de essentie van het obstakel: de contouren, de vorm, het volume en de structuur.
Verwondering: het inpakken verandert vertrouwde objecten in tijdelijke, abstracte kunstwerken. Dit creëert een gevoel van verwondering en dwingt voorbijgangers stil te staan en anders naar hun omgeving te kijken.
Vergankelijkheid: kunst is niet permanent. De aangeklede objecten zijn tijdelijk, wat ze juist waardevol maakt. Enkele dagen na voltooiing verdwijnt alles en blijven alleen herinneringen en foto’s over.

______

Het project

In het project Crossing the Borders, creëren twaalf kunstenaars hun eigen kunstwerk rond de drakentanden van de Siegfriedlinie.
De kunstenaars: Anna & Michael Rofka (D), Anne Mangeot (F), Bart Ensing (NL), Donald Buglass (NZ), François Davin (F), Joelle Xavier (NZ), Leli Hoch (SA), Lorna Green (UK), Marian Hulshof (NL), Peter J.M. Schneider (D), Sally Ducrow (F), Susanne Ruoff (D)

_____

Alle kunstwerken:

Anna & Michael Rofka

Anne Mangeot

Bart Ensing

Donald Buglass

François Davin

Joëlle Xavier

Leli Hoch, twee van de serie bewerkte foto’s

Lorna Green, The Flower Line

Marian Hulshof, Transform terror into beauty. Foto: Pascal Aymar

Peter J.M. Schneider

Sally Ducrow, Umschlungen

Susanne Ruoff

________

Siegfriedlinie/ Westwall

De drakentanden in Aken, waar dit kunstproject plaatsvindt, zijn onderdeel van de Siegfriedlinie, de Duitsers noemden hem Westwall. Dit is een circa 630 kilometer lange verdedigingslinie die liep vanaf de Zwitserse grens bij Bazel tot de Duitse plaats Kleve. De bouw van de Westwall, onder leiding van ingenieur Fritz Todt, duurde van 1936 tot 1942. De linie bestond uit bunkers, drakentanden, antitankmuren en ‘Hemmkurven’.

De Siegfriedlinie is nog steeds zichtbaar in het landschap, hoewel hij gehavend en overwoekerd is. Aken werd er, als belangrijke stad, volledig door omringd. Dit stuk verdedigingslinie werd voltooid in april 1940. Hier werd een nieuw type bunkers gebouwd, uitgevoerd in 2 meter dikke muren of nog dikker, die beschermden tegen vrijwel alle toen bestaande bommen en granaten.

Drakentanden bij de oude spoorlijn Simpelveld-Aken, nabij Bocholtz

De drakentanden zijn in twee groepen te verdelen. De eerste groep bestaat uit vier rijen drakentanden met een gemeenschappelijke breedte van zeven meter. De tweede groep werd gebouwd vanaf 1939 en bestaat uit vijf rijen drakentanden met een gezamenlijke breedte van 13.45 meter. In de laatste fase van de oorlog waren de geallieerden in staat de drakentanden te trotseren, door er stalen platen op te leggen. Er zijn nog vele kilometers aanwezig.
Naast deze drakentandversperringen zijn er anti-tankmuren (Panzermauer).

Panzermauer bij Lemiers (D)

Deze hadden een hoogte van drie meter en bestonden, net als de drakentanden, uit gewapend beton. Deze zijn een stuk zeldzamer in de Westwall, maar rond Aken zijn nog twee stukken van een paar honderd meter terug te vinden.
Ook waren er ‘Hemmkurven’, grote metalen driehoeken, meestal om straten en wegen af te sluiten. Vermoedelijk zijn ze allemaal na de oorlog opgeruimd.

Sloop van de Westwall

Hoewel de Westwall ooit het grootste bouwproject van de wereld was, is er weinig van overgebleven. Al in de oorlog werden enkele delen van de verdedigingslinie opgeblazen nadat de linie was doorbroken. Men vreesde dat de Duitsers de bunkers zouden innemen om ze weer in te zetten in de strijd. Daarom was een speciale tak van het geallieerde leger in het leven geroepen, die de bunkers direct na de strijd opblies of volstortte met zand. Na de oorlog kwam de vernietiging van de Westwall pas echt op gang, toen het geallieerde opperbevel opdracht gaf alle verdedigingswerken op Duits grondgebied af te breken. Dit werd voor het grootste deel door het Franse leger uitgevoerd, dat eerst alle pantserkoepels en pantserdelen naar Frankrijk liet afvoeren en daarna de bunkers opblies met explosieven. Tegen het einde van 1946 betekende dit dat er ruim 4600 bunkers van de ooit 18.000 bunkers waren opgeruimd.

De sloop door de geallieerden ging door tot het moment dat de Bondsrepubliek Duitsland in 1949 werd opgericht. Vanaf dat moment werd de sloop door Duitsland zelf voortgezet omdat veel van de bunkers en met name de kilometerslange tankversperringen in de weg lagen. Hierbij speelde ook dat Duitsland de tastbare herinneringen aan de oorlog wilde uitwissen om met een schone lei aan de toekomst te bouwen. In de jaren zeventig begon men in te zien dat de restanten van de Westwall onderdeel uitmaakten van de Duitse geschiedenis. In 1979 werden daarom veel van de overgebleven bunkers als beschermd aangemerkt, mede omdat rond de linie een uniek natuurgebied was ontstaan waar zeldzame planten en dieren hun toevlucht hadden gevonden. Vanaf de jaren tachtig werden er steeds meer bunkers opgeknapt om ze open te stellen voor publiek. Vanaf de eeuwwisseling vervult de Westwall een toeristische functie voor mensen die geïnteresseerd zijn in sporen uit de Tweede Wereldoorlog. Er worden steeds vaker informatieve bordjes bij bunkers geplaatst en er verschijnen steeds meer wandelroutes die mensen de weg wijzen langs de restanten van deze ooit machtige maar tegenwoordig bijna uitgewiste verdedigingslinie.