Crossing the Borders

Ontstaansproces van Transform terror into beauty

Oorspronkelijke staat van de locatie

Klimop is verwijderd

Gewaden naaien voor de drakentanden

Het meisje wil erop zitten, dus de drakentand is aaibaar geworden
Op de achtergrond: één aangeklede drakentand in wording

Transform terror into beauty

Drakentanden in het groen

Drakentanden

____________

Mijn kunstwerk Transform terror into beauty
De drakentanden van de Siegfriedlinie krijgen een nieuw jasje om ze tijdelijk te transformeren tot een unieke installatie die de esthetische vorm benadrukt en de beschouwer dwingt de omgeving met andere ogen te bekijken.

Motieven voor het aankleden van de drakentanden
Symboliek: De aangeklede drakentanden verwijzen op een andere manier naar de Tweede Wereldoorlog, deze keer niet naar strijd en verwoesting, maar naar schoonheid en veelkleurigheid.
Esthetiek: door ze met textiel te bedekken, komt de nadruk te liggen op de essentie van het obstakel: de contouren, de vorm, het volume en de structuur.
Verwondering: het inpakken verandert vertrouwde objecten in tijdelijke, abstracte kunstwerken. Dit creëert een gevoel van verwondering en dwingt voorbijgangers stil te staan en anders naar hun omgeving te kijken.
Vergankelijkheid: kunst is niet permanent. De aangeklede objecten zijn tijdelijk, wat ze juist waardevol maakt. Enkele dagen na voltooiing verdwijnt alles en blijven alleen herinneringen en foto’s over.

______

Het project

In het project Crossing the Borders, creëren twaalf kunstenaars hun eigen kunstwerk rond de drakentanden van de Siegfriedlinie.
De kunstenaars: Anna & Michael Rofka (D), Anne Mangeot (F), Bart Ensing (NL), Donald Buglass (NZ), François Davin (F), Joelle Xavier (NZ), Leli Hoch (SA), Lorna Green (UK), Marian Hulshof (NL), Peter J.M. Schneider (D), Sally Ducrow (F), Susanne Ruoff (D)

_____

Alle kunstwerken:

Anna & Michael Rofka

Anne Mangeot

Bart Ensing

Donald Buglass

François Davin

Joëlle Xavier

Leli Hoch, twee van de serie bewerkte foto’s

Lorna Green

Marian Hulshof. Foto: Pascal Aymar

Peter J.M. Schneider

Sally Ducrow, Umslungen. Foto: Pascal Aymar

Susanne Ruoff

________

Westwall/ Siegfriedlinie

De drakentanden in Aken, waar dit kunstproject plaatsvindt, zijn onderdeel van de Westwall; de geallieerden noemden hem Siegfriedlinie. Dit is een circa 630 kilometer lange verdedigingslinie die liep vanaf de Zwitserse grens bij Bazel tot de Duitse plaats Kleve. Hij bestond uit bunkers, tankversperringen en loopgraven. De bouw van de Westwall, onder leiding van ingenieur Fritz Todt, duurde van 1936 tot 1942.

Aken werd, als belangrijk industrieel gebied, volledig omringd door de verdedigingslinie. Dit stuk linie werd voltooid in april 1940. Hier werd een nieuw type bunkers gebouwd, uitgevoerd in 2 meter dikke muren of nog dikker, die beschermden tegen vrijwel alle toen bestaande bommen en granaten.

In de laatste fase van de oorlog waren de geallieerden in staat de linie te doorbreken, door stalen platen op de drakentanden te leggen.

Hij is er nog, de Siegfriedlinie, gehavend en overwoekerd , maar nog steeds zichtbaar. Kenmerkend voor de hedendaagse Westwall zijn de lange rijen drakentanden die overal in het landschap te vinden zijn. Deze zijn in twee groepen te verdelen waarvan de eerste groep dateert uit 1938. Ze bestaan uit vier rijen drakentanden en hebben een gemeenschappelijke breedte van zeven meter. De tweede groep dateert uit 1939 en bestaat uit vijf rijen drakentanden met een gezamenlijke breedte van 13.45 meter.
Naast deze drakentandversperringen zijn er anti-tankmuren (Panzermauer) in de Westwall gebouwd. Deze hadden een hoogte van drie meter en bestonden, net als de drakentanden, uit gewapend beton.
Een derde versperring bestond uit Hemmkurven, grote metalen driehoeken, meestal om straten en wegen af te sluiten. Van de drakentanden zijn nog vele kilometers aanwezig. De tankmuren zijn een stuk zeldzamer in de Westwall maar rond Aken zijn nog twee stukken van een paar honderd meter terug te vinden. De Hemmkurven zijn vermoedelijk allemaal na de oorlog opgeruimd.

Sloop van de Westwall

Hoewel de Westwall ooit het grootste bouwproject van de wereld was, is hier tegenwoordig nog maar weinig van te zien. Al in de oorlog werden enkele delen van de verdedigingslinie opgeblazen nadat de linie was doorbroken. Men vreesde dat de Duitsers de bunkers zouden innemen om ze weer in te zetten in de strijd. Daarom was een speciale tak van het geallieerde leger in het leven geroepen, die de bunkers direct na de strijd opblies of volstortte met zand. Na de oorlog kwam de vernietiging van de Westwall pas echt op gang, toen het geallieerde opperbevel opdracht gaf alle verdedigingswerken op Duits grondgebied af te breken. Dit werd voor het grootste deel door het Franse leger uitgevoerd, dat eerst alle pantserkoepels en pantserdelen naar Frankrijk liet afvoeren en daarna de bunkers opblies met explosieven. Tegen het einde van 1946 betekende dit dat er ruim 4600 bunkers van de ooit 18.000 bunkers waren opgeruimd.

De sloop door de geallieerden ging door tot het moment dat de Bondsrepubliek Duitsland in 1949 werd opgericht. Vanaf dat moment werd de sloop door Duitsland zelf voortgezet omdat veel van de bunkers en met name de kilometerslange tankversperringen in de weg lagen. Hierbij speelde ook dat Duitsland de tastbare herinneringen aan de oorlog wilde uitwissen om met een schone lei aan de toekomst te bouwen. In de jaren zeventig begon men in te zien dat de restanten van de Westwall onderdeel uitmaakten van de Duitse geschiedenis. In 1979 werden daarom veel van de overgebleven bunkers als beschermd aangemerkt, mede omdat rond de linie een uniek natuurgebied was ontstaan waar zeldzame planten en dieren hun toevlucht hadden gevonden. Vanaf de jaren tachtig werden er steeds meer bunkers opgeknapt om ze open te stellen voor publiek. Vanaf de eeuwwisseling vervult de Westwall een toeristische functie voor mensen die geïnteresseerd zijn in sporen uit de Tweede Wereldoorlog. Er worden steeds vaker informatieve bordjes bij de bunkers geplaatst en er verschijnen steeds meer wandelroutes die de mensen de weg wijzen langs de restanten van deze ooit machtige maar tegenwoordig bijna uitgewiste verdedigingslinie.